Zadanie domowe

Narzekałam kiedyś, że nie mam własnych dobrych zdjęć budynku Kościoła Najświętszej Marii Panny - jednego z najciekawszych i najpiękniejszych obiektów sakralnych w Toruniu, który wznosi się nad Starym Miastem monumentalną bryłą. W sukurs przyszedł mi życzliwy Obserwator Toruński, który podesłał kilka swoich zdjęć - zatem zamieszczam je w tym poście. Mam nadzieję, że kiedy wyżej wymieniony fotografujący Dobry Duch wejdzie w posiadanie obiektywu szerokokątnego, uda nam się wspólnie pokazać zarówno zewnętrzną wielkość świątyni, jak i imponujące wnętrze o bogatym wystroju i ciekawych malowidłach pełniących funkcję swoistej biblia pauperum w średniowieczu (moje własne zdjęcia znów są zbyt ciemne, ale miałam opory przed używaniem lampy wewnątrz - może kiedyś się odważę;)

Kościół ten jest budowlą typu halowego (czyli nawy główna i poprzeczne są tej samej wysokości - w odróżnieniu od bazylik), wybudowali go tutaj franciszkanie w XIV wieku, choć prace archeologiczne wskazują, że już w XIII wieku znajdowała się w tym miejscu świątynia. Szkarpy - ze względu na brak miejsca w ciasnej zabudowie miejskiej - umieszczono wewnątrz budynku, stąd wrażenie jego strzelistości jest jeszcze większe. Widoczne na powyższym zdjęciu trzy sygnaturki zastępują wieżę, której zakon żebraczy nie wzniósł ze względu na swoją regułę. Nomen omen, sygnaturki wieńczą część prezbiterialną świątyni, sama nawa jest jeszcze wyższa i zdarzyło się tak, że mieszczanie toruńscy zdecydowali się rozbudować w górę swój kościół farny (obecnie katedra św. św. Janów), bo nawet z wieżą okazał się niższy od świątyni zakonnej, a nie przystawało, by żebracy mieli bogatszy kościół niż parafianie. Ta rywalizacja zresztą trwała nieustannie - w średniowieczu np. dość popularną w Toruniu praktyką było równoczesne odwiedzanie w niedzielę obu kościołów: do fary obowiązkowo szło się na sumę (nieobecność karana była grzywną), a po południu bywano u franciszkanów, którzy głosili kazania w języku polskim (pamiętajmy, że średniowieczny Toruń był jednak zdominowany przez mieszczaństwo niemieckie, choć czujące się wiernymi poddanymi polskiego króla).

Za murem klasztornym widocznym na pierwszym zdjęciu pierwotnie znajdował się cmentarz zakonników, ale pochówków dopełniano też oczywiście w kryptach wewnątrz kościoła.
Historia kościoła była dość burzliwa - jak zresztą dzieje większości toruńskich świątyń. Z rąk franciszkanów, którzy prowadzili tu m. in. bibliotekę (a w niej kroniki miejskie) i szkołę trafił on w ręce protestanckiej Rady Miejskiej (w czasie reformacji także wielu mnichów przeszło na luteranizm czy kalwinizm), a tym samym na lata stał się główną świątynią protestancką w Toruniu. Mieściło się tu także słynne Gimnazjum Akademickie (jego uczniem był m.in. S.B. Linde). Po tumulcie toruńskim w roku 1724 kościołem zarządzali ponownie katolicy, a konkretnie bernardyni, wreszcie po kasacie zakonu w wieku XIX zlokalizowano tu po prostu siedzibę kolejnej miejskiej parafii.
Z ciekawostek: w kościele NMP znajduje się również mauzolem protestanckiej księżniczki Anny Wazówny, która zmarła w Brodnicy, ale przez kilka lat były problemy z jej pochowaniem, bo edykt papieski zakazywał grzebania innowierców na cmentarzach katolickich, wreszcie znaleziono dla niej miejsce w Toruniu.
Warto odwiedzić ten kościół, bo można przepaść w nim na długie godziny, a nawet dni. Zresztą jeśli ktoś lubi oddech minionych wieków, to takich kościołów znajdzie na toruńskiej starówce znacznie więcej. Ja czytam je już od kilku lat, a wciąż mam wrażenie, że dopiero zaczynam...

Obserwatorze, czy moje zadanie domowe zostało zaliczone?;)